تفاوت مترجم حرفه ای با آماتور

این روزها تعداد مترجم ها و موسسات ترجمه فیلم روز به روز در حال افزایش است. هربار که در محدوده انقلاب در تهران قدم می زنی پلاکاردهای فراوانی از ترجمه تخصصی یا ترجمه فوری می بینید که دیوارهای شهر را پوشانده. تعداد کسانی که انگلیسی می خوانند و فیلم زیاد می بینند یا کتابهای مرجع می خوانند هم رو به افزایش است. موسسه ما نیز درخواستهای زیادی از طرف مترجم ها دارد که رزومه می فرستند تا با ما همکاری کنند اما در یک ارزیابی ساده خیلی ها رتبه ای بیش از مترجم نقره ای و سطح متوسط نمی گیرند. ایراد کجاست؟ آیا هر کسی که با زبان خارجی آشناست می تواند مترجم حرفه ای باشد؟ می تواند هر متنی را ترجمه کتاب کند؟ می تواند تمام آنچه که متن مبدا می گوید را به خوبی منتقل کند؟ سعی داریم در این مقاله کوتاه تفاوت مترجم حرفه ای با آماتور را توضیح دهیم.

بگذارید مواردی که لازم به رعایت در یک ترجمه حرفه ای است به طور خلاصه توضیح دهم.

اولین نکته مهم این است که مترجم به خوبی متن مبدا را درک کند و بتواند تشخصی دهد برای انتقال خوب پیام متن به زبان مقصد باید به صورت مفهومی ترجمه مقاله فارسی کند و یا با دقت هرچه تمام تر به تمام کلمات متن وفادار باشد. برای این منظور یک مترجم باید آنقدر ترجمه در خواندن متن های مختلف و مطالعه ترجمه های حرفه ای موجود داشته باشد تا درست ترین انتخاب را داشته باشد.

نکته مهم بعدی بعد از درک صحیح متن، شناخت کامل نسبت به ترجمه داستان صحیح کلمات در متن است. هر کس که شناخت خوبی از زبان انگلیسی داشته باشد می داند که هر کلمه معناهای مختلفی دارد. یک کلمه ممکن است یک متن معنایی کامل متفاوت با متن دیگر داشته باشد. شناخت نسبت به اینکه کلمه abstract در متن های هنری نسبت به متن های علمی چگونه ترجمه زیرنویس فیلم می شود تفاوت یک مترجم حرفه ای در مقایسه با یک مترجم آماتور است. یک مثال دیگر متنی بود که در اینستاگرام خواندم که concrete art را به هنر بتنی ترجمه کرده بود در حالی که در یک متن تخصصی هنر این واژه در مقابل امر انتزاعی به معنای امر انضمامی یا امر ملموس به کار می رود.

نکته مهم بعدی که یک مترجم حرفه ای باید خوب تشخصی دهد، اصلاحات و کنایه های موجود در متن است. ضرب المثل ها، استعاره ها و عباراتی که در زبان مبدا معنایی ورای کلمات به کار رفته دارد. در این مواقع ترجمه دقیق صحیح نیست بلکه باید منظور و کاربرد عبارت به درستی درک و به زبان مقصد برگردانده شود.

ترجمه یک علم برگردان یک زبان به زبان دیگر نیست. شناخت این نکته مهم که ترجمه فارسی به انگلیسی انتقال افکار، فرهنگ، آدام و سنن و حتی مذهب مردمی در یک جغرافیای دیگر به مردمی در جغرافیایی متفاوت با فرهنگی متفاوت است، تفاوت عمده یک مترجم حرفه ای را نسبت به مترجم آماتور نشان می دهد. در متن های ادبی این مسئله بیشتر به چشم می آید اما برای ترجمه های علمی و تخصصی نیز کاربرد دارد. برای ترجمه تخصصی یک متن تسلط به رشته علمی و عبارات آن در کنار به کار بردن معانی افعال و عبارات مهم است.

نکته بسیار مهمی که متاسفانه در ترجمه های فارسی کمتر به آن توجه می شود، رعایت سبک نویسنده است. برای شناخت سبک نویسنده های مختلف باید بسیار متن و کتاب خواند و آنها را با هم مقایسه کرد. حتی شاید لازم باشد نقدها و بررسی هایی که روی یک کتاب و زبان نگارش آن شده را مطالعه کرد تا دلیل تفاوت زبان به کار رفته یا به قول خودمان قلم یک نویسنده از نویسنده دیگر را فهمید و در هنگام ترجمه به آن توجه کرد. از مهمترین ترجمه ها در این زمینه می توان به ترجمه ادیسه جیمز جویس توسط منوچهر بدیعی است که تمام تلاش مترجم بر حفظ سبک نویسنده بوده است.

در آخر به دغدغه دیگری در بین مترجمین حرفه ای می پردازم. معادل سازی برای کلماتی که معادل فارسی ندارند. قطعا ترجمه انگلیسی به فارسی یک متن روان و ساده که دایره لغاتش در حد مکالمات روزمره است کار سختی نیست. اما وقتی متن ها تخصصی می شوند یک مترجم حرفه ای از مترجم آماتور مشخص می شود. مترجم آماتور کلماتی که در دیکشنری پیدا نمی کند و یا معادل ندارند را رها می کند و سعی می کند متن را بدون آن کلمه که گاهی بسیار کلیدی است ترجمه کند. (این را در بین ترجمه ها بسیار دیده ام) اما مترجمه حرفه ای به دنبال یافتن جایگاه آن کلمه در متن و سپس یافتن نزدیکترین معنا برای رساندن مفهوم متن می گردد. این یکی از مهمترین تفاوت مترجم حرفه ای با آماتور است.

این مقاله را با این صحبت تمام می کنم که صرف شناخت یک زبان و صحبت کردن و فهمیدن فیلم ها شما را مترجم نمی کند. سالانه هزاران ترجمه در کشور ما به چاپ می رسد که برخی حتی قابل خواندن نیستند و یا خواننده را از ادامه خواندن متوقف می کنند یا به گونه ای نوشته شده اند که رغبت یه ادامه متن را کم می کنند. پس هر بار که می خواهید متن خود را برای ترجمه به جایی بدهید دقت کنید که اولا متن شما چقدر تخصصی است و دوما مترجم چقدر نسبت به اصول ترجمه حرفه ای شناخت دارد.

۰

بهترین اینفوگرافی­ ها چه ویژگی­هایی دارند؟...